کوردها یه کلمه ی پر مهری دارن به اسم 'باوان' اگه بخوایم ساده ترجمه کنیم میشه جگر گوشه ، یعنی خانه پدری
وقتی کسی میگه 'باوانِم' یعنی چنان با دل و جانم آمیختی که گویی ریشه منی ...
بهروز بوچانی / هیچ دوستی بە جز کوهستان
ستارە ایی دیگر کە در آسمان ئیلام درخشید و روشنی بخش راە کوردستان شد....
بهروز بوچانی، نویسندهٔ کتاب رفیقی نه مگر کوهستان، دانش آموخته کارشناسی دانشگاه تربیت معلم تهران (دانشگاه خوارزمی) و کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک از دانشگاه تربیت مدرس تهران است. او در هنگام زندگی در ایران مقالاتی در نشریه کوردی وریا چاپ کرده بود. بوچانی با آرش کمالی سروستانی فیلم چوکا، الان ساعت چنده؟ را در سال ۲۰۱۷ کارگردانی کردهاست. همچنین در مستند قایقها را متوقف کنید ساخته سایمون کورین به عنوان بازیگر حضور داشته است
لیلا قاسم (زاده ۱۹۵۲ در خانقین، اعدام شده ۱۹۷۴ در بغداد)، از چهرههای مبارز و مخالف رژیم بعث صدام بود که توسط رژیم بعث عراق به دلیل مبارزه برای احقاق حقوق مردم کورد اعدام شد. وی در بین کوردهای عراق یا جنوب کوردستان یک قهرمان محسوب میشود. او در میان آزادی خواهان کورد زبان به «خواهر لیلا» (در زبان کوردی: خوەێشکه لیلا) شهرت داشت.
وی روز چهارشنبه ۲۷ دسامبر سال ۱۹۵۲ (بنا به منابعی دیگر در سال ۱۹۵۳) در یکی از روستاهای کوردنشین خانقین به نام «مسفا» چشم به جهان گشود. وی در اصل از کوردهای ملکشاهی استان ایلام بود،لیلا در سال ۱۹۵۹ به دبستان رفت و تحصیلات ابتدایی و متوسطهاش را در شهر خانقین به پایان رساند و سپس برای ادامه تحصیل در دانشگاه، در سال ۱۹۷۰ به بغداد رفت. او دانشجوی رشته جامعهشناسی دانشگاه ادبیات بغداد بود و همه ساله با درجات بسیار بالایی ترمهای دانشگاهی اش را پشت سر میگذاشت. لیلا عضو فعال اتحادیه دانشجویان کوردستان بود و فعالیتهای زیادی را در این اتحادیه به ثبت رساند.
او در سال ۱۹۷۰ به عضویت حزب دموکرات کردستان عراق یا جنوب کوردستان درآمد. لیلا یکی از مبارزین سرسخت و مخالف رژیم بعث صدام بود. پس از آغاز جنگ در کوردستان در بهار سال ۱۹۷۴ لیلا با همراهی یارانش (جواد، حسن، نریمان و آزاد) فعالیتهای سیاسی زیادی را در بغداد برای رسیدن به خواستهها و اهداف مردم کوردستان جنوبی (اقلیم کردستان) بە کوردی هەریمی کوردستان به انجام رساند و در ۲۹ آوریل سال ۱۹۷۴ در دانشکده ادبیات بغداد به بهانه فعالیت سیاسی اش برای حزب دمکرات کردستان عراق دستگیر شد و مدتی در زندان ابوغریب در سلول انفرادی رژیم زندانی گردید، ولی لب باز نکرد و اسامی افراد حزب را آشکار نکرد. رژیم بعث او و چهار همراهش را به اعدام محکوم کرد.
لیلا قاسم، ۱۳ مه سال ۱۹۷۴، ساعت ۷ بعد از ظهر به دار آویخته شد.
چهار تن از یاران آزادیخواه لیلا به نامهای نریمان فؤاد مستی، حسن محمد رشید، آزاد سلیمان میران و جواد مراد هموندی که با او در زندان ابوغریب به سر میبردند نیز به دست رژیم صدام حسین به دار آویخته شدند. لیلا نخستین زن کورد در کردستان عراق یا جنوب کوردستان بود که به خاطر احقاق حقوق مردم كورد و فعالیتهای سیاسی اش از طرف رژیم بعث به دار آویخته شد. آرامگاه لیلا قاسم در گورستان وادیالسلام در شهر نجف است....
پیشنهاد من،بە مقامات کوردستان توصیە میشود قبر لیلا بە کوردستان بازگردانە شود تا روحش بە آرامش ابدی برسد،مقامات کوردستان دوستدار چنین حرکاتی هستند،در آن زمان کوردستانی نبود کە در نجف دفن شد
داستان شای ماران / ایزد بانو / ئیلام
ایزدبانو
شاه ماران نام یک شخصیت اسطوره ای و در واقع میتوان گفت که ایزدبانویی است که تا کنون نیز تأثیرش در زندگی مردم کورد قابل مشاهده است. کوردها درک از مفهوم شاهماران را با آویزانکردن تصویری از او در خانههایشان بیان میدارند. در باورداشت کوردهای علوی و ایزدی, مار سیاه مقدس بوده و محتملاً این تقدیس نیز ارتباطی با شاهماران دارد. زیرا شاهماران دور از واقعیت نظام تمدن و انسان آلودهشده به آن, زندگی میکند. توسط مردی که فرزانگی و اسرارش را با او در میان گذاشته, به او خیانت شده و به قتل میرسد. درباره شاه ماران و اینکه مربوط به کدام دوره تاریخی است، اطلاعات زیادی وجود ندارد و دانسته هایمان بسیار اندک هستند. همه ما کم و بیش داستان شاه ماران را میدانیم ولی به منظور درک بهتر موضوع به صورت خلاصه در زیر می آوریم
درختان بلوط کوردستان
غصه ام
یک قصه ی تکراری دارد
یک رمان عاشقانه
که شخصیت هایش
تلخی آواز های مالیخولیایی بوف کور را به دوش می کشند.
عملیات اَنفال، عملیاتی در سال ۱۹۸۸ بود که در جریان آن نیروهای رژیم بعث عراق که به طور مستقیم از صدام حسین تکریتی فرمان میگرفتند، بیش از ۱۸۰٬۰۰۰ کورد کوردستان عراق یا جنوب کوردستان را قتلعام کردند.
بنا بر آمار تأیید شده، در طی عملیات هفتماهه انفال از فوریه تا سپتامبر ۱۹۸۸، که تنها در استانهای کرکوک، دیاله، نینوا و صلاح الدین اجرا شد، بیش از چهارهزار و ۲۰۰ روستا نابود و بیش از ۱۸۲۰۰۰ نفر مردم بی دفاع از سوی ارتش و مأموران امن و مخابرات عراق به قتل رسیدند که از لحاظ گستردگی و حجم کشتار و درندهخویی، نزد بسیاری از کشورها و سازمانهای بینالمللی بهعنوان یکی از فجیعترین جنایات علیه بشریت به ثبت رسیده است و توسط رژیم بعث و با فرماندهی مستقیم رهبری آن صورت گرفت، نابودی و کشتار مردم آن را هدف گرفته بود.در همین راستا نیز شهرهای حلبچه، طویلا، بخش خورمال، سید صادق، پنجوین، قلعه دیزه، سنگ سر، جوارتا، قلاچولان و ماوهت به تمامی ویران و از سکنه خالی گردیدند؛ که بیشتر مردم کشته شده از هر دو شهر «چمچمال و کلار» بودند. این شهرها بعداً از نو ساخته شدند. استفاده از اسلحه شیمیایی و کشتار حلبچه در جریان عملیات انفال روی داد.
دولت های اروپایی و امریکایی و همچنین مجامع بین المللی در هنگام این فجایع عمدتا سکوت کردند یا حتی در بعضی موارد مثل دادن سلاح های شیمیایی حمایت کردند اما پس از حمله ایالات متحده آمریکا به عراق و دستگیری صدام حسین و برخی از همدستانش، وی و همدستانش به جرم جنایات ضد بشری و نسلکشی در دادگاه ویژهٔ جرائم سران عراق مورد محاکمه قرار گرفتند.انفال هشتمین سورهٔ قرآن است. این سوره پیروزی ۳۱۳ پیرو دین اسلام را بر بیش از ۹۰۰ مشرک در جنگ بدر (۶۲۴ میلادی) را توضیح میدهد. «الانفال» در لغت به معنای غنایم جنگ است و برای توصیف عملیات نظامی و غارت مردم کورد، به فرماندهی علی حسن المجید مورد استفاده قرار گرفت. دستورات وی به واحدهای جاش (کوردهای همکار با ارتش بعث، در لغت به معنای «کره خر») ابلاغ میشد که برای این واحدها گرفتن گاو، گوسفند، بز، پول، سلاح و حتی زنان کورد قانونی اعلام میشد. و در آخر نە میبخشیم و نە فراموش میکنیم
سه تار دل تنگم چه تاریک است
آنگاه که پنجه های عشق ورزی
سوز تار اشتیاق اش رامی لرزاند
درآن هنگام
جه ژنتان پیروز بیت نه ک جاری سه دجار،
به خوشی بژین شادو به ختیار،
غونچه ی ژیانتان هه میشه گه ش بیت،
جه ژنتان رازاوه دلتان هه ر خوش بیت
نەورۆز 2722کوردی بۆ هەموو کوردان پیرۆز
با سلام خدمت شما دوستان عزیز