گوبکلی تپە بە کوردی گەرە ناوکە

حقایق شگفت‌انگیز در مورد گوبکلی تپه،بە کوردی گەرە ناوکەGirê navkê قدیمی‌ترین معبد جهان


مطالعه بنا‌های قدیمی همواره بسیاری از دانسته‌های ما را در مورد پیشینیان و سبک زندگیشان تغییر داده و تکمیل کرده است. معابد بسیاری تاکنون در جهان کشف و حفاری شده است که قدیمی‌ترین آن‌ها، معبد گوبکلی تپه بە کوردی گرە نوکە می‌باشد. این معبد بسیار قدیمی در کشور ترکیه واقع گردیده و توجه بسیاری از باستان شناسان و گردشگران را به خود جلب نموده است. 

ادامه نوشته

آیا لورها کورد هستند

 

آیا لورها کورد هستند؟

‌آیا لورها کورد هستند‍‌؟ 
بر اساس شواهد تاریخی و زبانی و قوم شناسی کورد و لور یکی هستند لورها و کوردها از نظر آداب و رسوم،زبان،ادبیات،موسیقی،پوشاک و....دارای مشترکات زیادی می باشند.به طوری که در بسیاری از موارد اشتراکات لورهای لورستان با کوردهای مرکز و جنوب کوردستان بسیار بیشتر از اشتراکات و پیوندهای آنها با لورهای بختیاری،ممسنی،بویراحمدی و....می باشد

ادامه نوشته

اسب کورد

اسب کورد  بر طبق نوشته هاي جهانگردان و مورخين از هرودت گرفته تا معاصرين، به اقصي نقاط دنيا انتقال يافته و خون آن در شريانهاي اسبهاي دنيا جريان دارد. اسب كورد از اسبهاي تواناي ارزشمند و پرخون دنيا محسوب گرديده و مبدا و منشا آن کوردستان مي باشد.

اسپ کوردی
معمولاً براي اسب كورد سه تيره مطرح مي گردد كه عبارتند از :

۱- جاف  ۲- افشاري  ۳- سنجابي

۱- تيره جاف : بيش ترين جمعيت را دارد و بيشتر به رنگ سياه و سفيد بوده و طايفه هاي نگهدارنده در طي زندگي خود اين دو رنگ را انتخاب و نگهداري نموده اند و در سنندج موجود است.

۲- تيره افشاري : دومين جمعيت را دارا مي باشد و عمدتاً كهر و قره كهر مي باشند.

۳- تيره سنجابي : عمدتاً كرنگ و نيله و به ندرت سمند مي باشند ودر منطقه كرمانشاه واسلام آباد و ایلام وجود دارد.

در تاريخچه تكامل این اسب پيدايش اسب كورد را مستقيماً به ۵۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح و به اسبهاي معروف نيسايي مرتبط مي دانند.

اسب جاف معمولاً قره كهر  مي باشد و به بلندي ، بين ۱۵۰ تا ۱۵۵ سانتي متر ، بدون برجستگي در استخوان بندي سر ، با گردن نيرومند و شانه ها و كپل تنومند.

نمونه بارزي از اسب جاف بر روي سنگ مقبره زانتوس واقع در ليبي ( حدود ۴۸۰ قبل از ميلاد ) نقشبندي شده و نمايشگر ميراث باستاني تيره جاف است.

اسب كورد نه تنها از زيبائي خاص برخوردار است بلكه داراي استقامت بي نهايت مي باشد. اسب نژاد كورد به خصوص در مسابقات چوگان موفق بوده اند و بسياري از اسبهاي كورد در مسابقات پرش و سواري استقامت افتخارات ارزنده كسب كرده اند.

بهار کوردی

بهار کوردی نقشه جدید خاورمیانه

دانلود📥 👇

برای دانلود کتاب "بهار کوردی نقشه جدید خاورمیانه" اینجا کلیک کنید

کتاب: بهار کوردی نقشه جدید خاورمیانه

مؤلف: دیوید فیلیپس

انتشارات: رامان سخن کتاب بهار کوردی انقیاد کوردها را اسوی قدرت های عرب و عثمانی و ... در طول یک سده به کاوش می نشیند و نشان می دهد چرا کوردها از مردمانی قربانی در حال تحول به سوی یک جامعۀ منسجم سیاسی هستند. دیوید فیلیپس در این کتاب فروپاشی و شکنندگی عراق را پیشبینی نموده و استدلال می نماید که استراتژی آمریکا و منافع امنیتیِ این کشور از طریق همکاری و مساعدت با کوردها در جایگاه خاکریزی در مقابل داعش و افراطگرایی اسلامی به هم رسیده اند. این اثر افکار عمومی را تشجیع می نماید تا به گونه ای انتقادی عصر پسا-استعماری را مورد مداقه قرار داده و بی عدالتی و ناکار آمدی دولت هایی را که توسط قدرت های بزرگ آن عصر تأسیس شدند بشناسند. سویۀ دیگر این کتاب ارائۀ منظرهای جدیدی است که در باب حاکمیت و دولت شدگی به نمایش می گذارد و....

کشتار درسیم بە کوردی ڕیامە خودا


کشتار دِرسیم در میانه سال‌های ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ در جایی که اکنون استان تونج‌ایلی نامیده می‌شود روی داد. در این سال‌ها ۶۵ تا ۷۰ هزار تن از کوردهای زازا توسط ارتش ترکیه کشته و1 هزاران نفر تبعید شدند. سید رضا از کوردهای زازا رهبر اعتراضات بود. برخی آمارها حاکی از قتل‌عام حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار نفر در حملات نیروی هوایی و زمینی ترکیه به درسیم است اما دولت ترکیه ادعا می‌کند که تعداد کمتر بودن کە در این جریان کشته شدند.

قیام درسیم ۱۹۳۷/۱۹۳۸

خبرگزاری فرات وابسته به حزب کارگران کوردستان مدعی شده‌است که در گزارش‌های محرمانه بدست آمده از تاریخ ۴ می ۱۹۳۷ از هیئت وزیران و مجلس ترکیه آمده‌است:

بایستی درسیم محاصره شود. کوردها بایستی در جامعه ترک ذوب شده و مستحیل شوند. بایستی نیروهای نظامی به جستجو در درسیم اقدام کرده و ضمن بررسی غارهایی که مردم در آن‌ها پناه می‌گیرند، تمامی راه‌ها، سنگرها و اراضی مردم نیز مورد کنترل قرار گیرند.

خبرگزاری فرات همچنین مدعی شده‌است که در صدای ضبط شده یک مقام پلیس وقت ترکیه بنام احسان صبری چاقلایانگیل که پس از گذشت سال‌ها از رویداد کشتار درسیم منتشر شده، او می‌گوید:

در غارها پنهان شده بودند ولی ارتش با پرتاب نوعی گاز در داخل غارها آن‌ها را مانند موش سم پاشی کرد. از بچه‌های ۷ ساله تا ۷۰ ساله‌ها در درسیم سر بریده شدند.

بر پایه مجله تحقیقات نسل‌کشی، با رهبری گروه ترکان جوان برنامه از میان بردن هویت مردم کورد، بیرون راندن آن‌ها از سرزمین اجدادیشان و جابجایی آن‌ها در گروهای کوچکتر انجام شده‌است.در این دوره مردم کورد مجبور به جابجایی و پیاده‌روی‌های مرگ‌آور و اجبار به ترک کردن گردیدند. ترکان جوان این برنامه را در درازای جنگ جهانی اول اجرا کردند که در طی آن ۷۰۰ هزار کورد و زازا مجبور به جابجایی اجباری شدند. در میان این جابجایی‌های اجباری، حدود ۳۵۰ هزار نفر از آنان از بین رفتند. این کوردها توسط گروه ترکان جوان مجبور به راهپیمایی‌های مرگ‌آور شبیه به آنچه برای ارامنه اتفاق افتاد شدند.که بخشی از برنامه‌ای بود که برای از بین بردن هویت کوردها در ترکیه انجام شد. همچنین این جنبش دلیلی است بر نگاهی که دولت ترکیه تا سال ۱۹۹۱ به کوردها داشته‌است. در تلاشی برای انکار هویت کوردها دولت ترکیه تا سال ۱۹۹۱ کوردها را جزو ترک‌های کوهستانی رده‌بندی می‌کرد.

کوردهای کورمانج به این استان درسیم می‌گویند. بعد از سرکوب قیام درسیم در سال ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۸ دولت ترکیه نام تاریخی درسیم (در کوردی : دَرِ سیم، دروازه نقره‌ای) را به تونجلی (زمین برنزی) تغییر داد. نام‌گذاری این شهر تونجلی همواره باعث دعواهای سیاسی بوده‌است. مقامات محلی در ماه مه ۲۰۱۹ تصمیم گرفتند نام اصلی کوردی درسیم را به شهر بازگرداندند اما فرماندار گفت که نامی درسیم خلاف قانون است.

نە میبخشیم و نە فراموش میکنیم

 

ژاکان باران

کشتار درسیم

حلبچە یا هەڵەبجە

ژاکان باران

بمباران شیمیایی حلبچه (به کوردی: کیمیابارانی ھەڵەبجە) یا کشتار حلبچه، یک حمله شیمیایی توسط نیروهای دولتی عراق در شهر حلبچهٔ جنوب کوردستان بود که در ۲۵ اسفند ۱۳۶۶ و طی روزهای پایانی جنگ ایران و عراق اتفاق افتاد.این بمباران بخشی از عملیات گسترده‌ای به‌نام عملیات انفال بود که بر ضد ساکنان مناطق کوردنشین انجام گرفت.توقف پیشروی پیشمرگه‌ها در جریان عملیات ظفر ۷ از دیگر اهداف این عملیات بود. در پی عملیات والفجر ۱۰ و تصرف بخش‌هایی از کوردستان به‌دست نیروهای ایران در اواخر سال ۱۳۶۶ صدام حسین به پسرعمو و معاون خود، علی حسن المجید معروف به علی شیمیایی، دستور بمباران شیمیایی این مناطق را داد. در پی این حمله حدود پنج هزار تن از مردم حلبچه که عموماً غیرنظامی بودند کشته شدند.بر اساس بررسی‌های سازمان ملل متحد، در این حمله، از گاز خردل و چند ماده شیمیایی عامل اعصاب نامعلوم، استفاده شده‌است.این حمله از سوی محکمه عالی کیفری عراق به‌صورت رسمی به‌عنوان نسل‌کشی مردم کورد شناخته شد.فرمانده این عملیات، علی حسن المجید، توسط محکمهٔ عراق، به‌دلیل صدور فرمان انجام عملیات، گناهکار شناخته و در سال ۲۰۱۰ اعدام شد.حمله شیمیایی به حلبچه، همچنان به‌عنوان بزرگ‌ترین حملهٔ شیمیایی مستقیم به یک منطقهٔ شهرنشین در تاریخ باقی‌مانده‌است.

نە میبخشیم نە فراموش میکنیم

نادیا مراد

نادیا مراد (۲۰۱۸)

نام در زمان تولد نادیا مراد باسی طهزادهٔ۱۹۹۳ (۲۸–۲۹ سال)
کوچو، شنگال
ملیت اقلیم کردستان پیشه فعال حقوق بشرسال‌های فعالیت۲۰۱۴–نادیا مراد (کوردی: نادیه موراد، زادهٔ ۱۹۹۳) دختری کورد از اقلیت دینی ایزدی اهل روستای کوجو در شنگال واقع در استان موصل است.موصل جز مناطق 140 هست،مناطق 140بە مناطق کوردنشین گفتە میشە کە در ادارە دولت عراق هستند و کوردستان و دولت عراق بر سر ادارە اون مناطق با هم مناقشە دارن مناطق 140 شامل کرکوک،خانقین،موصل،نینوا،مندلی،واسط و......هست او یکی از قربانیان داعش است.او در سال ۲۰۱۸ و به دلیل مبارزاتش علیه خشونت جنسی و استفاده از آن در جنگ‌ها به عنوان سلاح، به همراه دنیس موکویگی برنده جایزه صلح نوبل شد.

داعش بعد از اشغال روستای کوجو بسیاری از اهالی و از جمله مادر و ۶ برادر نادیا را به قتل رساند،داعشی‌ها شش برادر و مادرش را جلوی چشمانش کشتند، چون حاضر نشدند دین اسلام را بپذیرند

.مادرم برای سکس پیر بود برای همین او را کشتند برادرانم را جلوی خورشید گرفتن و گفتن شهادتین را بگویند تا مردن،هم زمان بردە جنسی 13نفر بودم،بعضی وقتها اینقدر بە من تجاوز میکردن کە بی هوش میشدم نادیا بعد از کشته شدن مادر و ۶ برادرش توسط داعش ربوده شد و در مدت اسارتش مورد انواع شکنجه و آزارها از جمله تجاوز جنسی قرار گرفت. نادیا توانست بعد از مدتی از چنگ داعش فرار کرده و خودش را به یک مکان امن برساند.نادیا مراد که اکنون ۲۵ سال دارد، جزییاتی هولناک را از تجربیات خود در دوران اسارت در دست قاچاقچیان جنسی داعش تعریف می کند؛ از این که سربازان داعشی با آن ها مانند «حیوان» رفتار کرده و آزادانه به هر جای بدن این زنان که می خواستند دست می زدند. برنده امسال جایزه صلح نوبل، در کتاب زندگینامه خود از تجربه یک شب خود در بازار برده فروشی داعش سخن می گوید. نادیا در این باره چنین می گوید:«می توانستیم هیاهوی طبقه پایین در حالی که شبه نظامیان در حال ثبت نام و سازماندهی بودند را بشنویم، و وقتی که اولین مرد وارد اتاق شد همه دختران شروع به جیغ زدن کردند».

بارها و بارها سرگذشت نادیا را خواندم وبارها و بارها گریە کردم

ژاکان باران

ژاکان باران ملکشاهی

ژاکان باران ستاره ایی که در آسمان ئیلام درخشید و روشنی بخش راه کوردستان شد.ژاکان۱بهمن ۱۳٦۱ در ئیلام متولد شد و هم اکنون در هەولێر‌ باشوور کوردستان زندگی میکند.
در زیر با اشعار این شاعر جوان و خوش صحبت آشنا میشیم

وطن
دل تپندی کوچک توست 
آن طرف سیم خواردارها 
گرفتار در زنجیرِ  زندانِ مرزهای دروغین 

پرچم 
مواج گیسویِ توست
گروگان سلول شال هاست
به دور از احتزاز و سرود بادها

ـ
ـ

وطنم 
دلم سخت تنگ است 
برای رقصِ سبک بال پرچمت،
یک روز سرد برفی، 

در حالی که سرود ملی را
همراه با زمزمه ی باد 
با هم میخوانیم.....

" ژاکان_باران "هەولێر کوردستان زمستانی 2721

ادامه نوشته